Jerzy Illg, Rozmowy:

Czyta się powoli. Sami intelektualiści!

Cytaty:

Czesław Miłosz

Do niedawna miałem nawet znaczek kupiony przez kogoś na jarmarku, który przedstawiał cztery symbole święte dla Polaków. tiarę biskupią, to kardynał Wyszyński, klucze – papież, narzędzia elektryczne – Wałęsa i książkę, to Miłosz.

Polska nie jest krajem bardzo religijnym. Prawdopodobnie jest o wiele mniej religijna niż Ameryka. Oczywiście w Ameryce są te okropne religijne programy telewizyjne, mnóstwo sekt, mnóstwo zwyrodnień, ale równocześnie istnieje zainteresowanie religią na poziomie poważnym.

Nie można zrozumieć pewnych zjawisk w Polsce, jeżeli się nie pamięta o tej niesłychanej podatności na dość płasko pojęty pozytywizm, materializm, racjonalizm.

Jeżeli publiczność chodzi na filmy amerykańskie, które reprezentują pewne zasady zachowania się, to czy taki chłopiec lub dziewczyna mogą zachowywać się zupełnie inaczej niż wzory, które czerpią z filmów? Co Kościół mógłby tutaj zrobić? Zabronić dostępu do tych filmów? Przeprowadzić gruntowną cenzurę? Odgrodzić się od kultury zachodniej? Przecież to niemożliwe.

Jeżeli pan obserwuje literaturę polską, ta literatura jest agnostyczna.

Co do katolicyzmu, oczywiście jestem jak najdalszy od myślenia, że obrzędowość nie ma znaczenia. Chodzenie do kościoła, nawet jeżeli to jest po prostu społeczny obrzęd, ma znaczenie ogromne. Nigdy nie wiadomo, jaki moment tego pobytu w kościele będzie dla kogoś chwilą olśnienia i prawdy.

Nasz nieżyjący przyjaciel Josif Brodski wyznawał zasadę, żeby nie być ani sowieckim, ani antysowieckim, lecz asowieckim.